Economie na de kredietcrisis

Verslag van het debat met prof. dr. Arnold Heertje op 9 december 2008

Waar professor Arnold Heertje komt, is discussie. Het HillegondaDebat, gehouden in de oudste kerk van Rotterdam, was ditmaal het decorum. Wat is de oorzaak van de kredietcrisis? Hoe moet het verder? De nestor onder de economen liet er geen misverstand over bestaan. “De kredietcrisis is het resultaat van een bekrompen visie op wat economie is. Economie gaat niet alleen over geld en markt. Economie gaat over behoeften en schaarste. Niet alle behoeften zijn uit te drukken in geld.”

Neem de monumentale Hillegondakerk. “Stelt u zich voor: deze acht eeuwen oude kerk wordt verkocht aan een projectontwikkelaar. Deze sloopt de kerk en zet er een gerieflijk appartementencomplex neer. Dat is het resultaat van een beperkte visie op de economie. Cultureel erfgoed telt in deze visie nu eenmaal niet mee.” Heertje pleitte uitdrukkelijk voor het serieus nemen van deze niet kwantificeerbare grootheden. “Historische waarde, de natuur, cultuur, menselijk welbevinden: deze waarden maken ook onderdeel uit van de economie. Ze voorzien immers in behoeften van mensen? Niet elk maatschappelijk vraagstuk kan teruggebracht worden tot een financieel vraagstuk. Te vaak worden er beslissingen genomen waarin de mensen die het betreft, niet worden gekend. Dat kan desastreuze maatschappelijke gevolgen hebben.”

Heertje noemt de kredietcrisis een godsgeschenk. Hij verwacht dat deze een reinigende werking heeft op het economische systeem. De emeritus hoogleraar in de staathuishoudkunde en geschiedenis van de economische wetenschap aan de Universiteit van Amsterdam hoopt dat producenten nu eindelijk eens producten gaan maken die in behoeften voorzien en tegelijkertijd geen aanslag plegen op het milieu; dat onderwijsvernieuwers de behoeften van de leerling op de eerste plaats stellen; dat de managers in de zorg rekening houden met het personeel dat het ‘echte’ werk doet.

De bezoekers moesten dinsdagavond ook zelf positie kiezen. Op de stelling ‘wij zijn allemaal een beetje schuldig aan de kredietcrisis’ werd door de honderdtwintig aanwezigen verschillend gereageerd. “Wij verwachten van de bankiers dat zij de experts zijn. Als zij het al niet weten, moeten wij het dan wel begrijpen?”. Alle aanwezigen kregen het boekje ‘Echte economie’ van professor Heertje mee naar huis.