Herstelrecht: van vergelding naar vergeving


Pas dan is een volk geestelijk gezond als het de criminaliteit in eigen boezem kan verwerken zonder de daders voor het leven te brandmerken en uit te schakelen” - Jan Leijten

Met het vonnis van de rechtbank is een conflict vaak niet opgelost en de relatie tussen twee partijen niet hersteld. Dat straffen in veel gevallen niet een daadwerkelijke oplossing bewerkstelligt, betoogt Jacques Claessen, universitair docent straf(proces)recht van de Universiteit Maastricht. "Zo'n 70 procent van de ex-gedetineerden gaat na de gevangenisstraf weer in de fout, de helft van hen zelfs binnen een jaar. Het herstelrecht gaat uit van het herstel van schade en van de relatie tussen dader, slachtoffer en samenleving. Dat herstel moet er komen door met elkaar in gesprek te gaan. De relaties tussen dader, slachtoffer en samenleving moeten worden gerepareerd. Daar horen berouw en vergeving bij. Verzoening is het ideaal. Voor vergelding is geen plaats". Een veelgehoord geluid vanuit de samenleving is dat er strenger moet worden gestraft. Niet alleen ter afschrikking maar ook om recht te doen aan de slachtoffers. Sommige politieke partijen stellen zelfs voor ‘minimumstraffen’ in te voeren. Aan bemiddeling tussen partijen wordt vaak niet gedacht. Toch is er in toenemende mate belangstelling voor bemiddeling, zowel in Nederland als in omliggende landen.

Tijdens dit HillegondaDebat stonden we stil bij wat herstelrecht is en hoe dit vorm zou kunnen krijgen binnen onze samenleving. Spreker tijdens de avond was Jacques Claessen (1980). Claessen is universitair docent Straf(proces)recht aan de Universiteit van Maastricht. Daarnaast is hij rechter-plaatsvervanger en een van de oprichters van de stichting Mens en Strafrecht. In 2010 promoveerde hij op het proefschrift 'Misdaad en straf - een herbezinning op het strafrecht vanuit mystiek perspectief'. Hij houdt zich bezig met de relatie tussen religie, moraal en strafrecht. Claessen woont en werkt in Maastricht, waar al meer dan tien jaar met succes herstelrecht wordt toegepast.

Het co-referaat tijdens de avond werd uitgesproken door Klasien Versteeg.

De muzikale intermezzo's op de trombone werden verzorgd door Petar Stoykov (1988). Hij bracht de volgende stukken ten gehore: Jacques Castérède – Sonatine, Andante sostenuto; Georg Philipp Telemann – Fantasie in A minor (bewerkt door Alan Raph); Richard Peaslee – Arrows of Time, 2e deel; Boyan Ikonomov - Dance.